دامپ‌تراک چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

دامپتراك را می توان نوعی کامیون بزرگ و سنگین دانست که برای حمل بارهای سنگین در زمین‌های ناهموار و خارج از جاده طراحی شده است و از آن برای حمل و نقل و جابجایی موادی مانند نخاله‌های معدنی و ساختمانی، شن و ماسه و سنگ ریزه استفاده می‌شود. استفاده از ماشین‌آلات سنگینی نظیر دامپتراک‌های معدنی با توجه به اهمیت صنعت معدن در دنیای امروز یک ضرورت به شمار می‌رود. دامپتراک‌ معدنی، اغلب در صنایع و پروژه‌های بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرند. دامپتراك‌ها در اندازه‌های مختلف ساخته می‌شوند که معمولاً اندازه بسیار بزرگی دارند تا بتوانند بازدهی بسیار بالایی داشته باشند. در واقع هر چقدر دامپتراك‌ها بزرگ تر باشند، برای استفاده در معادن بزرگ‌تر، مناسب‌تر هستند. دامپتراک‌های موجود در کشور معمولاً توانایی جابجایی تناژ بین شصت تا حدود چهارصد تن بار را داشته و عمدتاً از موتورهای دیزلی با قدرت بالا استفاده می‌کنند که قدرت و گشتاور بالایی را برای حرکت دامپتراک در زمین‌های ناهموار فراهم می‌کنند. درصورتی که ظرفیت حمل بار دامپتراك بالاتر از صد تن باشد، در آن از سامانه رانش الکتریکی استفاده می‌شود. تاریخچه دامپتراک به اوایل قرن بیستم برمی‌گردد. اولین دامپتراک‌ها در اوایل دهه 1900 در ایالات متحده و کانادا ساخته شدند.

دامپتراك ها انواع مختلفی دارند که از انواع مختلف آن می توان به دامپتراک‌های صلب،دامپتراک‌های مفصلی، دامپتراک‌های زنجیری، ریلی، بالابرهای جلو و زیرزمین اشاره کرد.

دامپتراک صلب (بدون کمرشکن)

دامپتراک‌های صلب یکی از محبوب‌ترین انواع دامپتراکاست. این نوع از دامپتراک‌ها بیشتر در معادن یافت می‌شوند که برای استفاده‌ی همزمان با بیل هیدرولیکی در معدن بسیار مناسب است. دامپتراک‌های صلب، برای استخراج و حمل بار خارج از جاده و پروژه‌های سنگین حمل و نقل خاک و نخاله‌های معدنی در معادن مناسب می‌باشند. این نوع از دامپتراک‌ها معمولاً ظرفیت بار بین 60 تا 420 تن را داشته و عمدتاً از موتورهای دیزلی با قدرت بالا استفاده می‌کنند. درصورتی که ظرفیت تناژ بار دامپتراك بالاتر از 100 تن باشد، از سامانه رانش الکتریکی برای آن استفاده می‌شود. دامپتراک‌های صلب، انعطاف‌پذیری محدودی داشته و برای کار با این نوع دامپتراک با توجه به ظرفیت‌های تناژ بسیار بالای این دستگاه، به آموزش و مهارت قابل توجهی نیاز است.

دامپتراک مفصلی (کمرشکن)

دامپتراک‌های مفصلی (که بین کابین و اتاق‌بار مفصل قرار دارد) ، در صنایع معدنی بسیار پرکاربرد می‌باشند. دامپتراک مفصلی، دامپتراک‌های بزرگ و سنگینی می‌باشند که در خارج از جاده و در معادن و مناطق سخت برای حمل بارهای سنگین استفاده می‌شوند. دامپتراک‌های مفصلی به دلیل دایره چرخش کوچک، برای پروژه‌های بزرگ با فضای محدود عالی هستند.

دامپتراک ریلی

دامپتراک‌های ریلی برای استفاده در ساخت و نگهداری ریل‌های قطار ساخته شده‌اند، که به منظور حمل و نقل سنگ‌های خرد شده در کنار خطوط ریلی از آن‌ها استفاده می‌گردد. دامپتراک ریلی مجهز به چرخ‌های ریلی بوده که به این ماشین اجازه می‌دهد از ریل‌های راه آهن رفت و آمد نماید. این نوع ماشین نام خود را از جاده ها و ریل های راه‌آهن گرفته است؛ یعنی می‌تواند هم در جاده‌های معمولی و هم در مسیرهای ریلی حرکت کند. اغلب، یک دامپتراک ریلی از تمام ویژگی‌های یک دامپتراک معمولی برخوردار می‌باشد، که با پایین آوردن چرخ‌های ریلی خود، می‌تواند در خطوط ریلی حرکت کند.

دامپتراک زنجیری

زمین‌های ناهموار، لغزنده، شیب دار و حتی زمین‌های نرم و مناطقی با دسترسی تنگ و محدود، موانعی برای اکثر حمل و نقل‌ها با ماشین‌های چرخ لاستیکی هستند. برای رفع این موانع از دامپتراک‌های مجهز به زنجیر (که به آن کامیون خزنده نیز گفته می‌شود) استفاده می‌کنند. دامپتراک‌های زنجیری به‌طور خاص برای کاربردهای خارج از جاده طراحی شده‌اند و مزیت آن‌ها این است که می‌توانند در فضاهای خیلی کوچک مانور دهند و جابجا شوند. از این نوع دامپتراک، برای انتقال مواد در زمین‌های نرم و مرطوب ، از جمله سایت‌های ساختمانی گل آلود یا ماسه‌ای و محیط‌های دریایی استفاده می‌گردد.

دامپتراک زیرزمینی ( کمرشکن )

دامپتراک‌های زیرزمینی برای تولید‌های بالا و به منظور کاهش هزینه حمل و نقل در برنامه‌های استخراج معادن زیرزمینی و همچنین حمل محموله از ۳۰ تا ۵۵ تن و بالاتر طراحی شده‌اند. از دامپتراک‌های زیرزمینی می‌توان در ساخت معادن زیرزمینی سخت، سنگ نرم و ساخت تونل استفاده نمود. اپراتورهایی که روی این نوع دامپتراک‌ها کار می‌کنند، اغلب ساعت‌های طولانی مشغول به‌کار هستند. در نتیجه، تولیدکنندگان کامیون و دامپتراک‌های زیرزمینی، راحتی راننده را در اولویت اصلی قرار داده‌اند. (به غیر از ایمنی که همیشه مهم‌ترین مورد است). بسیاری از دامپتراک‌های مدرن زیرزمینی اکنون برای راحتی، کنترل بالا، بهره‌وری بالا و به حداقل رساندن خستگی اپراتورها طراحی شده‌اند.

به طور کلی تایرها به لحاظ نوع ساختار به دو گروه اصلی تقسیم می شوند:

1- بایاس: در این دسته از تایر ها امتداد نخ های لایه مرکزی تایر زاویه مورب می سازد و قرارگیری لایه ها روی یکدیگر بصورت ضربدری می باشد. جنس نخل لایه ها از نایلون است و در بدنه تایر بجز در ناحیه طوقه ها از سیم های فولادی استفاده نمی شود.

2- رادیال: در تایر رادیال امتداد نخ های لایه با خط مرکزی تایر زاویه ای در حدود 90 درجه می سازد. به عبارت دیگر امتداد نخ ها در جهت شعاعلی قرار گرفته است. جنس نخ لایه ها عموما از ریون یا پلی استر است. در تایرهای رادیال به منظور ایجاد پایداری حرکتی از لایه هایی با عرض ناحیه آج و زاویه مورب نسبت به خط مرکزی تایر با نام کمربند یا بلت استفاده میشود.